Nhất Chi Mai có gì hấp dẫn? cách trồng – chăm sóc và ý nghĩa

Nhất chi mai là một loài mai đẹp, nổi tiếng trong thế giới các loài hoa. Vẻ đẹp của nhất chi mai thuộc hàng “thập đại danh hoa”, từng xuất hiện trong nhiều tác phẩm thơ ca kim cổ.

Nhất chi mai phát triển tương đối chậm, chúng chỉ xuất hiện ở những nơi có mùa đông lạnh giá, tuyết phủ trắng xóa. Gốc cây xù xì, thân đen óng cổ thụ. Nụ hoa màu đỏ nhưng khi nở lại có màu trắng và rồi lại trở về màu đỏ khi đã tàn phai.

Chính bởi sự độc đáo có một không ai đó mà nhất chi mai được liệt vào hàng quý hiếm, giá trị một cây rất lớn, dao động khoảng vài chục đến vài trăm, những cây đẹp, lâu năm còn có giá cao hơn nữa.

1. Nhất chi mai là loại mai gì? Ý nghĩa và đặc điểm

Hoa mai, đặc biệt là nhất chi mai không còn xa lạ đối với văn hóa phương Đông, trong đó có Việt Nam. Mai là một trong bộ tứ quý “Tùng – Trúc – Cúc – Mai” hay “Mai – Lan – Cúc – Trúc” cực kỳ nổi tiếng. Theo quan niệm của người xưa, hoa mai tượng trưng cho người quân tử, thể hiện sự thanh cao, trong sạch và khí chất mạnh mẽ. Cùng với hoa đào miền Bắc, hoa mai là tín hiệu màu xuân trên vùng đất phương Nam. Hoa mai gắn bó với đời sống tinh thần của con người.

Những bông mai trắng khoe sắc
Những bông mai trắng khoe sắc

Thân gốc của nhất chi mai thường xù xì, gân guốc nhưng hoa lại mềm mại, thanh thoát và hương thơm ngát. Sự đối lập ngọt ngào này mang đến cho nhất chi mai một vẻ đẹp riêng, hàm ý về người quân tiết tháo, dũng cảm,

Không chỉ dừng lại ở đó, nhất chi mai còn là loài hoa gợi nhớ đến hình ảnh của người thiếu nữ trẻ đẹp đương độ xuân thì bởi sắc trắng tinh khôi và trong trẻo khi bung nở. Chính vì vậy mà trong các bức họa cô gái hay khăn tay, quạt tay đều có hình ảnh nhất chi mai.

Nhất chi mai nở đẹp nhất khi thời tiết lạnh giá nhất. Hình ảnh bông hoa vươn mình rực rỡ giữa trời đông tuyết trắng tạo thành một cảnh tượng xúc động, các nhà Nho xưa cho rằng đây là biểu tượng của khí phách và sức mạnh cốt cách thanh cao vượt lên trên mọi nghịch cảnh.

Đặc điểm hình thái

Nhất chi mai còn được gọi với những các tên khác như hàn mai, bạch mai, mai trắng, lưỡng nhị mai, nhị độ mai. Nhất chi mai thuộc họ hoa hồng (rosaceae),  có tên khoa học là Prunus mume Sieb. & Zucc. Loài hoa này vốn có nguồn gốc từ những nơi thuộc xứ lạnh, nhiệt độ mùa đông thấp.

Khác với các loài hoa khác, nhất chi mai thay đổi màu sắc theo từng giai đoạn. Khi còn là nụ, chúng có mùa hồng phớt pha chút trắng. Chúng sẽ nhanh chóng chuyển sang màu trắng tinh khôi khi nở. Và sau cùng, khi đã tàn phai, hoa sẽ chuyển sang màu đỏ rực như máu rồi mới rụng. Dưới gốc cây phủ sắc đỏ thẫm rực rỡ của từng cánh hoa rụng rơi theo gió.

Nhất chi mai vốn là loài cây thân gốc. Phần gốc cây xù xì, gân guộc lại phình to, ngoằn ngoèo. Nhất chi mai không có quả nhưng hoa lại nở vô cùng đẹp. Từ xưa, nhất chi mai đã được săn lùng để trang trí trong nhà bởi loài hoa này vừa có dáng thế độc đáo lại vừa là loài hoa có ý nghĩa to lớn về mặt phong thủy.

Nhất chi mai để nguyên vốn đã đẹp nhưng khi được uốn nắn, tạo thể lại càng đẹp hơn. Nhất chi mai thường được tạo thành dáng dáng như: dáng trực, dáng huyền, dáng xiêu, thế tam đa. Với những gia đình muốn thu hút may mắn, tài lộc và thuận buồm xuôi gió nên để một chậu nhất chi mai trong nhà.

2. Nhất Chi Mai có những dáng thế nào? khám phá đặc điểm

Nhất chi mai được các tín đồ yêu hoa săn lùng ráo riết, đặc biệt là vào dịp tiết, nhu  cầu sở hữu những chậu nhất chi mai lại càng cao. Những cây mai lâu năm hay có dáng thế độc đáo, phong thủy lại càng đẩy giá cao vút nhưng không phải ai cũng có thể săn được.

Nhất chi mai không dễ tạo thế, phải những người có kinh nghiệm, “cao tay” mới nắn thế chuẩn được. Một số thế phổ biến là thế tam đa, dáng xiêu, dáng huyền, dáng trực…

Dáng Trực

Dáng trực là một trong những dáng được yêu thích khó chọn lựa nhất chi mai. Ý nghĩa của dáng trực là thể hiện sự khẳng khái, ngay thẳng, mạnh mẽ, không luồn cúi, nhu nhược. Ngoài ra dáng trực còn thể hiện dự tôn kính với bề trên, đối nhân xử thế tinh tế, khôn ngoan.

Dáng Tam Đa

Dáng tam đa còn được gọi là dáng tam tài bao gồm các yếu tố : Thiên – địa – nhân. Từ một gốc lớn, thân uốn thành 3 tán lớn, xoay tròn xung quanh trục. Ya nghĩa của dáng tam đa là tượng trưng cho thiên thời – địa lợi – nhân hòa, hàm ý về khát vọng hạnh phúc, may mắn và thuận lợi trong làm ăn.

Nhất chi mai dáng Huyền

Dáng huyền còn gọi với các tên khác là dáng thác đổ. Người ta sẽ uốn nắn, cắt tỉa sao cho tán cây có hình như nước đang đổ từ trên núi xuống, ngả về một bên. Những cây nhất chi mai dáng huyền được yêu thích đặt lên đôn, kỷ trong phòng khách hoặc trước của nhà để phù hợp với hình dáng thác đổ. Mỗi khi hoa nở, bạn sẽ có cảm giác nhưng dòng suối hoa đang tuôn chảy, đẹp vô cùng.

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, ngày càng có nhiều dáng cây được sáng tạo, mang đến nhiều sự lựa chọn cho người mua. Tất cả những dáng cây này được sáng tạo dựa trên những ý nghĩa tích cực về tư tưởng và tình cảm của con người.

3. Hướng dẫn trồng và chăm sóc Nhất Chi Mai

Nhất chi mai là loài cây ưa nước. Tuy nhiên điều cần chú ý là chúng không chịu được ngập úng. Chính vì vậy bạn không được để đất bị ướt xung thường xuyên, thấy nền đất khô phải tưới ngay.

Cây mai trồng ở đất vườn sẽ nhanh sống và cũng dễ chăm sóc hơn, thỉnh thoảng bạn bón phân và trước tết vặt lá cho cây là được. Tuy nhiên khi trồng trong chậu bạn phải dành nhiều thời gian chăm sóc hơn. Thường xuyên theo dõi để kiểm tra độ ẩm cho cây và tưới nước điều độ.

Vị trí đặt cây nên ở nơi thoáng mát, nhiều nắng thì hoa mới nở đẹp và đều. Nếu không có nắng hoa sẽ không nở. Bạn cũng phải tuốt lá nếu muốn cây ra hoa nhiều bởi lá quá xanh hoa sẽ nhỏ và thưa thớt.

Chuẩn bị đất trồng

Bạn phải trồng trên đất thoáng bởi rễ cây nhất chi mai khá nhỏ và yếu, nếu đất chật rễ sẽ bị tù, không phát triển được.

Theo cách làm truyền thống bạn có thể lấy đất ruộng phơi khô rồi đập nhỏ, làng lấy hạt nhỏ chừng 3 – 5mm để trồng. Để tăng độ dinh dưỡng cho cây bạn có thể trộn thêm phân chuồng ủ hoai.

Dinh dưỡng

Nhất chi mai hợp với nước giải. Chính vì vậy bạn nên pha loãng nước giải theo tỷ lệ 1:20 (1 phần nước giải : 20 phần nước sạch)  và tưới cho cây mỗi tuần một lần.

Bên cạnh đó bạn nên sử dụng một số loại nước tưới không lên men khác để bổ sung dinh dưỡng cho cây như nước vo gạo, nước ốc ngâm hoặc nước tiểu ngâm. Bạn nên tưới nước khi trời mát, không tưới khi trời nắng gắt. Ngoài ra bạn cũng không nên bón các loại phân hóa học kể cả NPK bởi có thể khiến cây bị chảy nhựa vào mùa hè.

Bên cạnh đó bạn có thể mua hạt đậu tương, giã nhuyễn rồi trộn với nước, viên cữ củ lạc rồi đặt xung quanh gốc. Đỗ tương sẽ ngấm dần vào đất, bổ sung dinh dưỡng cho cây. Loại phân bón này sạch sẽ, dễ làm và cực kỳ tốt cho cây.

Cắt cành, tạo thế

Việc cắt tỉa thường xuyên sẽ giúp cây phát triển khỏe mạnh và bạn cũng có thể thỏa sự tạ dáng theo ý của mình. Bạn nên cắt cành sớm, từ khoảng cuối tháng chạp là hợp lý. Tuy nhiên tùy vào từng thể trạng cây mà có thể cân đối cắt sớm hay muộn hơn một chút. Bạn thấy đầu ngọn cây hơn sưng lên, chuyển sang màu xanh nhạt có nghĩa là cây đang chuẩn bị phát chồi non. Đây thời thời điểm tốt nhất để tiến hành cắt tỉa cây.

Về việc cắt tỉa cây, nếu không vì mục đích chơi hoa thì bạn nên tận dụng thời gian bung chồi mạnh của cây vào dịp đầu xuân để cắt tỉa, uốn nắn bởi lúc nào cây dẻo dai và thời tiết tốt khiến cho cây tăng tỷ lệ sống sót.

Cắt cành - tạo thế nhất chi mai
Cắt cành – tạo thế nhất chi mai

Mẹo cắt tải cây vẫn giữ được thế đẹp. Bạn chia làm 2 đợt cắt tỉa trong năm khi đã định hình. Lý do để không cắt tỉa cùng thời gian như cắt tỉa tạo dáng là cách cắt tỉa trên tốt cho cây nhưng có khi lại không tốt cho ta, làm như vậy khó mà có hoa đẹp chơi tết.

Đợt 1

Đợt 1 bạn tiến hành khi cây đã ra hết hoa, lá đã phát vào dịp đầu xuân nay đã chuyển sang lá bánh tẻ, bạn cắt tỉa lúc này để giữ dáng cho cây năm sau. Thời điểm cắt tỉa diễn ra vào khoảng tháng 2. Thời điểm này thời tiết thay đổi khá thất thường, lúc nóng lúc lạnh không lường trước được. Tuy nhiên bạn thấy lá chuyển sang màu xanh đậm là có thể cắt tỉa được rồi.

Giống như hoa đào, nhất chi mai cũng chỉ nhũ hoa trên những cành non, cành già rất khó ra hoa. Do đó khi cắt tỉa các cảnh cũ bạn nên cắt mạnh và sâu một chút, chừa lại khoảng 2 – 3 đốt ngón tay là được. Ngoài ra bạn cũng nên để lại vài chiếc lá để cây quang hợp, sau khi phát chồi mới thì ngắt bỏ sau cũng được.

Đợt 2

Đợt 2 bạn tiến hành khi lá đã già, khoảng đầu tháng 7 âm. Đây cũng là đợt tỉa cành cuối cùng trong năm. Kỹ thuật cắt tỉa bạn tiến hành như đợt 1 là được.

Bạn lưu ý không nên để đến giữa tháng 7 trở đi mới cắt bởi lúc này ở miền Bắc hay có sương muối, sương muối sẽ khiến cho lá non bị quăn, cây yếu ớt. Bạn cũng không nên cắt sớm quá bởi sẽ khiến cây ra hoa sớm và cành chóng già. Ngoài ra bạn cũng không nên cắt khi trời bởi bởi cành cây chảy nhựa sẽ bị yếu và bỏ cành.

Bệnh hại

Vấn đề na giải nhất ở nhất chi mai chính là chảy nhựa. Nguyên nhân của hiện tượng này là do thừa nước, úng ngập hay sương muối.

Trường hợp nếu cây phát mạnh mãn vẫn chảy nhựa thì có lẽ cây đã bị nấm bệnh. Bạn có thể xử lsy bằng cạc dùng hợp chất vôi+lưu huỳnh pha loãng để phun hoặc diệt nấm như Ridomil.

Bí quyết giúp Nhất Chi Mai nở đúng dịp Tết

Để mai nở đúng dịp tết từ khoảng cuối tháng 10 âm lịch, chừng trước tết khoảng 50 – 60 ngày bạn nên tuốt lá cho cây.

4. Lời kết

Nhất chi mai là một loài cây đẹp, chứa đựng nhiều ý nghĩa. Chúc bạn thành công với kỹ thuật trồng và chăm sóc cây nhất chi mai nhé!